Po polsku

Idee narodu i narracje o niepodległości

Ewolucja znaczenia nacjonalizmu, państwowości, tożsamości narodowej, niepodległości i autonomii 100 lat po zakończeniu I wojny światowej (w odniesieniu do Republiki Czeskiej, Polski i Irlandii)

Uniwersytet w Hradec Králové, Republika Czeska, 25-27.10.2018 r.

Przynajmniej od pół wieku nie było tak głośno o nacjonalizmie w Europie. Jedni twierdzą, że wrócił po prostu ten sam nacjonalizm, który inspirował dążenia niepodległościowe wielu wspólnot etnicznych i narodowych sto lat temu, w 1918 roku, więc to z gruntu pozytywne zjawisko. Inni widzą w jego rosnącej roli gwałtowną reakcję przeciwko temu, co od dłuższego czasu dzieje w świecie zachodnim – przeciwko wielokulturowości i wielonarodowości (czy też globalizacji). Zagadnienia dotyczące niepodległości, suwerenności i poczucia przynależności narodowej pojawiają się ze szczególną intensywnością w dyskursie politycznym. Kwestie te od dawna odgrywają również istotną rolę w innych dyskursach – chociażby w kulturze i sztuce.

Rok 2018 przynosi setną rocznicę utworzenia (a właściwie przywrócenia niepodległości) dwóch sąsiadujących ze sobą państw europejskich: Czechosłowacji i Polski. To okazja do wspólnej dyskusji na temat poczucia przynależności narodowej, niezawisłości i suwerenności w tych dwóch państwach. To także okazji to zastanowienia się nad tymi zagadnieniami z pewnego dystansu, z perspektywy teoretycznej, i przyjrzenia się, jak one ewoluowały przez ostatnie lata, a nawet dekady. Nasza konferencja ma z założenia być forum refleksji nad przeszłością, choć pod rozwagę chcemy także poddać sam sposób formułowania sądów o bieżącej rzeczywistości społeczno-politycznej. Dlatego ze szczególną uwagą przyjrzymy się dyskursywnym przedstawieniom/konstrukcjom i zawłaszczeniom przeszłości, które miały/mają spełniać określone cele polityczne.

Pomocą będzie nam służyć kontekst irlandzki. Niedawna debata, jaka tam się odbyła wokół nacjonalizmu oraz setnej rocznicy niepodległości obchodzonej przez Irlandczyków na pamiątkę Powstania wielkanocnego i proklamowania Republiki irlandzkiej w 1916 roku, to dobry punkt wyjścia dla naszej konferencji, by zastanowić się nad nadużyciami ideologicznymi i sprzeniewierzaniem się tradycji niepodległościowej i tego rodzaju nacjonalizmowi, który jest podporządkowany sprawie wolności. Mimo że irlandzki Minister ds. Spuścizny Narodowej obiecał, że obchody setnej rocznicy proklamacji Republiki z 1916 roku odbędą się w “poszanowaniu pamięci wszystkich obywateli”, wielu Irlandczyków obawiało się, że zamienią się w spektakl ku czci Kościoła i Republikanów tak, jak to było w pięćdziesiątą rocznicę Powstania wielkanocnego (w 1966 roku). Kontrowersje związane z obchodami setnej rocznicy niepodległości Irlandii wynikały także z tego, że skrajnie odmienne pozostają oceny samego wydarzenia, które tę niepodległość – na bardzo krótko, dodajmy, bo trwała, choć ograniczona suwerenność przyszła dopiero pięć lat później – przyniosło.

Zachęcamy do nadsyłania propozycji wystąpień na tematy związane z ideą/ideami narodu i/lub narracjami o niepodległości – propozycji, które mogą czerpać inspirację z rozmaitych dziedzin i dyscyplin: językoznawstwa, literaturoznawstwa, politologii, socjologii, kulturoznawstwa, a także obszarów merytorycznie oraz metodologicznie pokrewnych lub powiązanych z powyższymi. Priorytetowo zamierzamy potraktować zgłoszenia o wydźwięku ogólnokulturowym, takie, które swój akademicki przekaz sformułują językiem zrozumiałym dla szerszego odbiorcy (np. dyskursy transdycyplinarne nastawione na popularyzację humanistyki). Projekty lub wystąpienia, które zakładają udział publiczności/odbiorców nieakademickich mogą liczyć na dodatkowy czas oraz przestrzeń wystawienniczą w przypadku plakatów i prezentacji.

Przykładowe tematy, na których chcielibyśmy się skupić (nie ograniczając w żaden sposób wyboru dokonanego przez uczestników):

  • Rzeczywiste i niewidzialne/domniemane granice (państwowe/regionalne) – jak dzisiaj wpływają na naszą tożsamość (narodową) i poczucie przynależności narodowej, a także rozumienie niepodległości? Jak te granice są konstruowane/wznoszone przez rozmaite dyskursy? W jakim stopniu są one naturalne, a w jakim wyobrażone (podobnie jak wspólnoty narodowe w rozumieniu Benedicta Andersona)?
  • W jakim stopniu kultura popularna jest odpowiedzialna za transformację/ewolucję naszego rozumienia i postrzegania: tożsamości narodowej/lokalnej/regionalnej, niepodległości, autonomii, nacjonalizmu i powiązanych z nimi pojęć?
  • W jaki sposób literatura/fikcja literacka stara się podważyć zastane modele tożsamości narodowej i obrazy, wizje lub wspomnienia związane z niepodległością sto lat po jej odzyskaniu?
  • Niepodległość i tożsamość na poziomie narodowym – jakie istniały główne zagrożenia i problemy 100 lat temu, a jakie obawy i niepokoje towarzyszą nam dzisiaj? Jaki znajdują wyraz w rozmaitych dyskursach (politycznych, kulturowych, ideologicznych)? Czy traumy z okresu bezpośrednio po 1918 roku znajdują swoje odzwierciedlenie w lękach artykułowanych obecnie?
  • Współczesny czeski/polski/irlandzki nacjonalizm: jaki jest jego wpływ na poczucie tożsamości narodowej i na nasze kulturowe konstrukcje/przedstawienia niepodległości?
  • Kulturowe przedstawienia narodu czeskiego/polskiego/ irlandzkiego między 1918 i 2018 rokiem – jak wpływały na nasze poczucie tożsamości narodowej? Jak wyglądała sytuacja mniejszości narodowych/etnicznych w tych krajach? Jak je traktowano w zależności od zmieniających się reżimów i wydarzeń historycznych?
  • Jak wyglądają współczesne przejawy tożsamości postnarodowych w Czechach, Polsce i Irlandii (zarówno w Republice Irlandii, jak i w Irlandii Północnej)?
  • Czy kwestia autonomii (funkcjonującej np. w Irlandii Północnej) w niektórych regionach Polski (np. na Górnym Śląsku) stanowi potencjalne zagrożenie narodowej niepodległości? Czy historyczny i polityczny kontekst odzyskanej w 1918 roku niepodległości wyglądał i z dzisiejszej perspektywy wygląda tak samo w każdym regionie Polski? Jak to się ma do regionów Republiki Czeskiej? Relacji między Północą i Południem w Irlandii?
  • Czy jest możliwe wypracowanie perspektywy postkolonialnej, wspólnej dla Czech, Polski i Irlandii, która porównawczo odnosiłaby się do sytuacji po I wojnie światowej?

Zapraszamy do udziału w konferencji wszystkich zainteresowanych, a szczególnie gorąco zachęcamy do nadsyłania propozycji wystąpień doktorantów i osoby na progu kariery naukowej. Chcemy, by nasze sympozjum było okazją do wspólnego spotkania i wymiany poglądów specjalistów z zakresu historii, (neo)filologii, badań nad dziedzictwem narodowym, politologii, badań nad pamięcią, kulturoznawstwa. Razem chcielibyśmy zastanowić się nad znaczeniem i wpływem na dzisiejsze społeczeństwo takich pojęć jak naród, czy współczesne narracje dotyczące niepodległości.

Czas na prezentację wystąpień: 20 minut (plus 10 minut na pytania).

Prosimy o nadsyłanie streszczeń proponowanych wystąpień konferencyjnych (nieprzekraczających 200 słów) na adres narrativesofindependence@gmail.com najpóźniej do 20 września 2018 roku. O przyjęciu na konferencję każdy uczestnik zostanie zawiadomiony drogą mailową do 1 października 2018 r. Organizatorzy planują publikację wybranych wystąpień w postaci monografii pokonferencyjnej.

Opłata konferencyjna: etatowi pracownicy naukowi – 40 Euro; doktoranci/osoby niezwiązane zawodowo z żadną uczelnią wyższą – 20 Euro

Głównym językiem konferencji będzie angielski, jednak planujemy również sesje w języku czeskim i polskim.

W imieniu Komitetu Organizacyjnego:

Dr Michaela Marková, Department of English,
Uniwersytet w Hradec Králové, Republika Czeska

Dr hab. Leszek Drong, Instytut Kultur i Literatur Anglojęzycznych,
Uniwersytet Śląski w Katowicach, Polska

Create your website at WordPress.com
Get started
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close